Matura 2020/ Ja cfarë do përmbajë provimi i Biologjisë !

Matura Shteterore 2026

6 years ago

1280px-Ministria_e_Arsimit,_Sportit_dhe_Rinisë.svg

BIOLOGJI

Shpërndajeni me shokët që të informohen:

Më poshtë kemi publikuar nje material orientues për Maturantët rreth përmbajtjes së Provimit të Biologjisë, Matura 2020

Shkarkoje këtu – Përmbajtja e Tezës së Biologjisë, Matura 2020

Biologjia është shkenca e jetës, prandaj informacioni që mbart kjo kurrikul ka të bëjë me zhvillimin e kompetencave shkencore të cilat e ndihmojnë nxënësin të jetë i aftë për jetën.

Duke iu referuar programit, pyetjet e testit në lëndën e Biologjisë kanë për qëllim të vlerësojnë pyetjet që lidhen kryesisht me identifikimin e strukturave të gjallesave, përshkrimin e ndërtimit të jashtëm (morfologjik) dhe ndërtimit të brendshëm (anatomik) të gjallesave, shpjegimin e dukurive biologjike, analizën e strukturave biologjike dhe vlerësimin e dukurive jetësore.

Hartimi i testit për lëndën e biologjisë mbështetet në programin orientues të Maturës Shtetërore. Programi orientues për përgatitjen e provimit të lëndës së biologjisë bazohet në:

programet e lëndës së biologjisë bërthamë për klasën e 10-të;
programet e lëndës së biologjisë bërthamë për klasën e 11-të;
programin e lëndës së biologjisë me zgjedhje për klasën e 12-të.

Më poshtë janë renditur kompetencat që janë testuar në provimin e biologjisë për Maturën Shtetërore 2019, të ndara sipas niveleve të vështirësisë.

Rezultatet e të nxënit për nivelin e parë të vështirësisë:

Identifikon monomerët e komponimeve
Emërton lëndën mbi të cilën veprojnë
Identifikon praninë e ADN-së në formë rrethore te qelizat
Tregon funksionin e organeleve te qelizat
Emërton llojin e përshtatjes.
Identifikon vektorët gjenetikë
Tregon kompletin haploid të kromozomeve te qelizat seksuale të
Identifikon organet e riprodhimit te bimët.
Tregon rrugën që përshkon gjaku në sistemin e qarkullimit te gjitarët.
Identifikon ksilemën si ind përçues
Emërton në figurë pjesët ndërtuese të sistemit të frymkëmbimit te
Tregon çfarë ndodh me pjesët përbërëse të sistemit të frymëkëmbimit gjatë procesit të frymëthithjes.
Tregon vendin e formimit të limfociteve
Identifikon pjesët përbërëse të
Tregon sistemet që realizojnë bashkërendimin e punës së pjesëve përbërëse të organizmit të
Emërton hormonet
Identifikon pjesët ndërtuese të
Identifikon produktet e aparatit të
Tregon vendin ku vepron hormoni
Emërton në figurë pjesët e sistemit tretës te
Tregon origjinën dhe funksionin e lëngut të tëmthit.

Rezultatet e të nxënit për nivelin e dytë të vështirësisë:

Njehson numrin e nukleotideve dhe lidhjeve hidrogjenore në strukturën e acideve
Kryen njehsime me gjenetikën e popullatave, kur ato janë në ekuilibër
Arsyeton për të shkruar reaksionin e përgjithshëm të fotosintezës, duke iu referuar elementëve përbërës të skemës që paraqet këtë
Shpjegon rolin e komponimeve të sintetizuara në fazën me dritë në reduktimin e CO
Tregon dallimet midis glikolizës dhe ciklit të
Shpjegon përshkueshmërinë e molekulave polare përmes membranës
Shpjegon rolin e pompave natrium – kalium në membranën e fijes nervore për të ruajtur potencialin e qetësisë.
Shpjegon pse sistemi i qarkullimit te gjitarët quhet i mbyllur dhe i dyfishtë.
Shpjegon dukurinë e shkëmbimit të gazeve O2 dhe CO2 në nivelin e hojëzave.
Shpjegon si realizohet tretja e proteinave përgjatë gypit tretës (në gojë dhe duoden).
Tregon dallimin midis gjëndrave endokrine dhe gjëndrave ekzokrine, duke iu referuar lëndëve që ato sekretojnë.
Shpjegon arsyen pse në një zinxhir ushqimor rrallë gjenden më shumë se pesë nivele
Tregon dallimin midis biotopit dhe biocenozës.

Rezultatet e të nxënit për nivelin e tretë të vështirësisë:

Arsyeton mbi bazën e rezultateve të kryqëzimeve për të përcaktuar tipet e gametëve që prodhojnë prindërit.
Arsyeton mbi bazën e rezultateve të kryqëzimeve për të përcaktuar vendndodhjen e gjeneve në kromozomet homologë (nëse janë të lirë ose të lidhur).
Njehson probabilitetin e lindjes së individëve me tipare, gjenet përgjegjëse për të cilat janë të pavarura.
Skematizon vendosjen e gjeneve në kromozomet homologe kur gjenet janë të lidhur.
Skematizon fazat e ndarjes qelizore për një komplet kromozomik të dhënë.
Arsyeton për të njehsuar numrin e kromozomeve që do të ketë secila prej qelizave në fund të ndarjes
Vlerëson rëndësinë e injektimit të rruazave të kuqe te një pacient në kushtet e një situate të dhënë.
Shpjegon parimin që lidh funksionin e gjëndrës tiroide me hipofizën dhe me hipotalamusin, duke bërë interpretimin e skemës në një situatë të dhënë.
Shpjegon çfarë ndodh me sasinë e glukozës në nivele të ndryshme të sistemit të ekskretimit duke analizuar të dhënat e tabelës në një situate të dhënë.

Struktura e testit

Testi i biologjisë ka gjithsej 60 pikë, të cilat janë të ndara në këtë mënyrë:

20 pyetje me alternativa, të cilat kanë një total prej 20 pikësh
13 pyetje të hapura, të cilat kanë një total prej 40 pikësh

Testi për lëndën e biologjisë ndërtohet në mënyrë të tillë që të jenë të përfshira të tri nivelet e vështirësisë: niveli bazë (40%), niveli mesatar (40%) dhe niveli i lartë (20%). Njëkohësisht, edhe shpërndarja e pikëve në test bëhet në varësi të përqindjeve që zë çdo nivel vështirësie.

Më poshtë paraqitet tabela e specifikimeve të testit, e cila tregon shpërndarjen e pikëve në bazë të përqindjes së tematikave në programin orientues dhe niveleve të vështirësisë.

TABELA E SPECIFIKIMEVE

	Tematikat	Peshat në %	Totali i pikëve	Niveli I-40%	Niveli II-40%	Niveli III-20%
I.	Diversiteti	30%	18 pikë	7	7	4
II.	Ciklet	16%	10 pikë	4	4	2
III.	Sistemet	51%	30 pikë	12	12	6
IV.	Ndërveprimet	3%	2 pikë	1	1	–
	Totali	100%	60 pikë	24 pikë	24 pikë	12 pikë

Nxënësit duhet të kenë parasysh se tematika e cila ka numrin më të madh të orëve (peshën më të madhe) në programin orientues të Maturës Shtetërore, në test do të përfaqësohet nga një numër më i madh pikësh.

Llojet e pyetjeve

Pyetjet e testit të biologjisë hartohen mbi bazën e rezultateve të të nxënit dhe testojnë njohuritë dhe aftësitë e nxënësve në tematikat e paraqitura në programin orientues. Pyetjet që përdoren janë objektive dhe subjektive, të cilat testojnë njohuritë dhe aftësitë e nxënësve pothuajse në të gjitha tematikat.

Në pyetjet subjektive përfshihen pyetjet e strukturuara, të cilat janë pyetje të hapura, por që e kërkojnë përgjigjen në formë të strukturuar, pasi dhe kërkesat e pyetjes janë të tilla. Përgjigjet e pyetjeve të tilla mund të jepen duke analizuar një tabelë me të dhëna, skemë ose figurë. Në të tilla pyetje nuk supozohet që nxënësi të japë opinionet e veta, por të përpunojë informacionin nga të dhënat që jepen në pyetje.