Plotësimi i formularit A3 – Raundi 3

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

Procedurat e aplikimit – Raundi i tretë.

Në periudhën 12 tetor — 14 tetor 2019, do të kryhet procesi i aplikimit online për raundin e tretë në portalin U-Albania. Kanë të drejtë të aplikojnë, duke përzgjedhur deri në 10(dhjetë) programe studimi, të gjithë maturantët/kandidatët që kanë plotësuar formularin A1/A1Z dhe rezultojnë kalues në provimet e Maturës Shtetërore, por që:

  • a. nuk kanë arritur të regjistrohen në raundin e parëose të dytë;
  • b. kanë kryer procesin e aplikimit online në raundin eparë ose të dytë dhe nuk janë shpallur fitues;
  •  c. kanë kryer procesin e aplikimit online në raundin e parë ose të dytë dhe nuk kanë arritur të regjistrohen;
  • d. janë çregjistruar pas përfundimit të raundit të parë ose të dytë.

Maturantët/kandidatët që nuk kanë aplikuar në raundin e parë ose të dytë, përpara aplikimit për zgjedhjen e preferencave në portalin e aplikimit universitar, kryejnë pagesën e tarifës së aplikimit në vlerën 2000 (dymijë)lekë, në zyrat e Postës Shqiptare apo në bankat e nivelit të dytë, nëpërmjet faturës për arkëtim, të cilën e shkarkojnë në portalin U-Albania. Maturantët/kandidatët që kanë aplikuar në raundin e parë dhe do të riaplikojnë në raundin e tretë, nuk duhet tëkryejnë pagesën e tarifës së aplikimit për këtë raund. Pas dorëzimit të mandatit të pagesës, sekretaritë e shkollave konfirmojnë pagesën e kryer brenda datës 11 tetor 2019 në portali U-Albania.

Deri në datën 16 tetor 2019, RASH i përcjell, në formë elektronike dhe zyrtarisht, QSHA-së listën e aplikantëve të raundit të tretë për çdo program studimi.

Copy of Copy of Copy of Copy of Copy of Social Media – Untitled Design (2).pngUNIVERSITETI WISDOM (1)

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

 

Raundi 2/ Procedurat e aplikimit dhe regjistrimit në IAL

Matura Shtetërore 2019

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

Procedurat e aplikimit – Raundi i dytë

Në periudhën 19 shtator — 21 shtator 2019 do të kryhet procesi i aplikimit online për raundin e dytë në Portalin U-Albania. Kanë të drejtë të aplikojnë, duke përzgjedhur deri në 10 (dhjetë) programe studimi, të gjithë maturantëtikandidatët, të cilët kanë plotësuar formularin A1 / A1Z dhe rezultojnë kalues në provimet e Maturës Shtetërore, por që:

  • a. nuk kanë arritur të aplikojnë në raundin e parë,
  • b. kanë kryer procesin e aplikimit online në raundin e parë dhe nuk janë shpallur fitues,
  • c. kanë kryer procesin e aplikimit online në raundin e parë dhe nuk kanë arritur të regjistrohen,
  • d. janë çregjistruar pas përfundimit të raundit të parë.

Deri më datë 10 shtator 2019, nga drejtoritë e institucioneve arsimore, për të gjithë maturantët/kandidatët që kanë aplikuar me formularin A1 dhe A1Z, hidhen në Portalin Online të Maturantit…

View original post 600 more words

Mjekësia kërkon rikthimin e konkursit në pranimet në Universitete

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

E ndërsa dega e mjekësisë mbetet më e preferuara nga maturantët, universiteti i mjekësisë kërkon rikthimin e konkursit për tu bërë pjesë e tij. Sipas drejtuesve të universitetit, nuk mundet që të barazvlerësohet një 10-të e marrë në shkollat e kryeqytetit me një 10 të marrë në shkollat e tjera të vendit.

“Kemi mbledhur të dhënat e vitit të fundit dhe në fund të vitit të parë kemi tre kategori studentësh. 30 % e studentëve që bien 1-2 nota nga ato të gjimnazit, 40 % të tjerë që bien 3 nota nga mesatarja e gjimnazit, kemi edhe 30 % që bien më shumë se 4 nota nga mesatarja e gjimnazit, gjë që tregon që edhe ato dhjeta që janë marrë nëpër gjimnaze nuk janë të gjitha njësoj. Mund të ketë njëfarë fiktiviteti në dhënien e notave në gjimnaz”, thotë Prof. Dr. Arben Gjata, rektor i Universitetit të Mjekësisë.

Getting Ready for a Night Out

Rektori Gjata thotë se për të shmangur hapësirat korruptive, konkursi duhet të jetë i informatizuar dhe kandidati të njihet direkt me pikët e marra.

“Të krijojmë mundësitë reale që të bëjmë një konkurs pranimi, por i cili duhet të jetë i tipit informativ. Pra me një fond pyetjesh që duhet tu jepen studentëve. Ne këtë e aplikojmë për konkurset e specializimeve . Është diskutuar qoftë me Ministrinë e Arsimit, qoftë me atë të Shëndetësisë në kuadër të paktit për universitetin dhe është mirëpritur si ide, por kërkon investime dhe ambiente.”

Plotësimi i kuotave të pranimit që në raundin e parë të regjistrimeve, sipas gjatës lidhen me rritjen e kërkesës së tregut të brendshëm për mjekë, pas largimit të tyre jashtë vendit, por edhe si një mundësi për punësim direkt në vende të tjera.

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

Vërshojnë studentët në Tiranë, rriten 14-30% çmimet e qirave, efekt dhe nga taksat

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

Tregu i qirasë në kryeqytet nis të gjallërohet gjatë vjeshtës. Agjencitë e pasurive të paluajtshme pohojnë për Monitor se ka pasur një rritje të kërkesës pas muajit gusht. Genc Zike nga agjencia DevInf tha se zonat e qendrës kanë njohur një rritje të lehtë të çmimeve për sa i përket kategorisë së apartamenteve që jepen me qira për studentët. Zike shton se jo të gjithë pronarët janë të gatshëm që të japin apartamente për studentët. Ai shton se oferta e apartamenteve për këtë kategori individësh (studentët) është e kufizuar në kryeqytet, pasi ata nuk janë klientë afatgjatë dhe duan qira për një periudhë disa mujore, apo nuk janë të kujdesshëm për shtëpinë.

Kështu sipas vrojtimit të Zikes, në treg është reflektuar edhe rritje e çmimit si pasojë e rritjes së kërkesës. Brenda Unazës së Vogël, sipas Genci Zike, çmimet janë rritur nga 30.000-35.000 në 40.000 lekë, me një shtrenjtim që varion nga 14- 30%.

qiriazi-2

Ndërkohë që kërkesa për apartamente me qira nuk furnizohet vetëm nga studentet. Një kategori tjetër që furnizon kërkesën janë edhe të huajt, të cilët vijnë të jetojnë edhe të punojnë në Shqipëri. Sipas agjencive të pasurive të paluajtshme kjo kategori qiramarrësish ofrohet që të paguajë edhe më shumë dhe kërkojnë shtëpi me mobilim shumë të mirë dhe në godina ku ofrohen facilitete dhe shërbime të tjera.

Për sa i përket kërkesës nga të huajt Zike thotë se është në të njëjtat nivele për sa i përket çmimit. Për zonat e qendrës çmimi i qirave varion nga 400 deri në 550 euro.

“Për apartamentet e mira ka gjithmonë kërkesë dhe kanë probabilitet më të lartë për t’u lëshuar me qira. Për sa i përket vilave, të cilat edhe këto merren kryesisht nga të huajt, trendi vijon të jetë i njëjtë, ndërsa zona e preferuar është TEG-u,”– shton Zike.

Një arsye tjetër që jep Zike për rritjen e çmimit të qirasë, përveç kërkesës së shtuar, është edhe ngarkesa me taksa e pronarëve të cilën e kanë reflektuar te çmimet e qirasë, sikurse janë taksa e pronës dhe tatimi në burim i të ardhurave nga qiraja. Duke qenë se është rritur formalizimi dhe gjithnjë e më shumë po punohet me kontratat për lëshimin e pronës në qira është rritur edhe deklarimi i të ardhurave.

Ndërkohë periferia, zona e Freskut dhe Yzberishti, vijon të mbetet alternativa ekonomike për ata që nuk kanë të ardhura të larta.

VINI RE: Ky artikull është pronësi intelektuale e Monitor.al

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

Studentët ‘braktisin’ Universitetin e Gjirokastrës

Në 24 programe studimi që ofron universiteti i Gjirokastrës “Eqerem Çabej”,  vetëm 3 prej tyre kanë të regjistruar  mbi 10 studentë.

Në 21 programet e tjera janë regjistruar maksimumi 3 studentë, ndërsa pjesa tjetër nuk ka asnjë student.

Me vendosjen e mesatares mbi 7 ka bërë që dega e mesuesisë të rrezikojë për shkak të numrit të ulët të studentëve.

Ndërsa zëvendësrektori, Jani Dine, shpreson se faza e dytë do të sjellë rritje të regjistrimeve.

Jani Dine: Në programet e mësuesisë që në disponojmë, është një numër i ulët i regjistrimeve. Ajo që shpresojmë është raundi i dytë i aplikimeve ku studentët janë në gjendje të pozicionohen në lidhje me mesataren që kanë nxjerrë.

Në fazën e parë janë regjistruar 160 studentë në degët e ekonomikut dhe infermierisë.


Kolegji Universitar Wisdom i licensuar dhe akredituar nga Institucionet perkatese shteterore prej 11 vjetesh ne treg ofron 4 programe 2 vjecare profesionale: Asistent juridik, Asistent social, Asistent administrativ, Agjent i pasurive te paluejteshme; 4 programe bachelor: Drejtesi, Psikologji, Finance banke, Menaxhim biznesi; 4 programe master shkencor: E drejte civile dhe tregtare, E drejte penale, Psikologji shkollore dhe edukimi, Master administrim biznesi(MAB), Qendra e gjuheve te huaja Wisdom prej 22 vitesh ne treg ofron kurse ne Anglisht, Italisht, Gjermanisht, Spanjisht, Kompjuter. Qendër e liçensuar për dhënien e TOEFL-iBT

WhatsApp Image 2019-09-24 at 10.01.18.jpeg

Më pak nxënës në bankat e shkollës, pasojat afatgjata në ekonomi

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

Me një problematikë të shtuar si rrjedhojë e rënies drastike të numrit të nxënësve nisi edhe ky vit shkollor. Në arsimin 9-vjeçar, që nga viti 1992 ka mbi 260 mijë fëmijë më pak në banka. Kurrikulat me imitime të Oxford-it dhe modelet e mësimdhënies si ato të Finlandës janë eksperimente që nuk po japin rezultate

Ky vit i ri shkollor po nis me një seri dështimesh në aspektin e politikave publike për të ofruar shërbime arsimore më cilësore dhe më të lira. Librat e përdorur falas po refuzohen në masë nga prindërit, mësimi me tablet u përket ideve të së shkuarës, ndërsa kurrikulat me imitime të Oxford-it dhe modelet e mësimdhënies si ato të Finlandës, më shumë ngjajnë me ëndrrat donkishotiane, në një realitet të mjerë shqiptar. Përballë këtyre zhvillimeve, numri i nxënëse në të gjitha nivelet e arsimit po bie me shpejtësi, ku përpos rënies natyrore të popullsisë, ka një nxitje të emigrimit të nxënësve, edhe për shkak të arsimit jo shpresëdhënës.

Në 2019-n, në bankat e arsimit 9-vjeçar do të ulen 13 mijë nxënës më pak në krahasim me vitin e mëparshëm, sipas përllogaritjeve nga Ministria e Arsimit. Për shkak të kësaj rënie, arsimi publik do të tkurret me 1% sipas të dhënave nga Ministria e Arsimit dhe INSTAT. Në aspektin financiar, kjo e lehtëson qeverinë dhe i bën mësuesit me frytdhënës, pasi teksa numri i nxënësve ulet, buxheti dhe fondet për arsimin rriten.

Ministria e Arsimit planifikon që shpenzimet mesatare për nxënës në arsimin parauniversitar në vitin 2019, të arrijnë 86,6 mijë lekë, me një rritje 9,4% në raport e vitin 2017. Por rritja e shpenzimeve për nxënës nuk po përkthehet në arsim cilësor, pasi problemi, sipas ekspertëve, nuk qëndron te fondet më shumë se te modeli i gabuar që po ndiqet dhe politikat e paqarta të Ministrisë së Arsimit.

Beder programet (3)

Eksperti i politikave arsimore, Ndriçim Mehmeti, vlerëson se problemi më i madh i arsimit është mungesa e një vizioni të qartë të Ministrisë së Arsimit dhe qeverisë për zhvillimin e tij, sidomos mungesa e njerëzve të kualifikuar dhe i një modeli të përshtatshëm për vendin tonë etj.

Lëvizjet e brendshme të popullsisë e kanë cenuar rëndë cilësinë e arsimit në rrethe, pasi klasat kolektive janë shtuar dhe niveli i trupës arsimore lë për të dëshiruar. Në Tiranë, mësimi vijon me turne dhe klasat janë të mbingarkuara. Ministria e Arsimit raporton se 28-30 mijë nxënës e kanë shkollën më larg se 2 kilometra nga vendi i banimit, si dhe rreth 12 mijë mësues punojnë në një distancë më të largët se 5 kilometra nga vendbanimi.

Në dekadat e fundit, shkollat shqiptare duhet të ndryshonin rolin e tyre nga riprodhimi me saktësi i lëndëve drejt nxitjes së rritjes dhe zhvillimit të mendimit kritik dhe kompetencave dixhitale për pjesëmarrje në shoqërinë dhe ekonominë e Shqipërisë dhe përtej saj – shprehen ekspertët e UNESCO-s në një vlerësim të posaçëm për zhvillimet në sistemin arsimor shqiptar.

Sipas Ministrisë së Arsimit, kurrikula e re shoqërohet me tekste të standardeve ndërkombëtare për nxënësit nga shtëpi botuese prestigjioze si “Cambridge”, “Pearson” dhe “Oxford”, por në realitet këto tekste nuk përçohen me të njëjtat metoda nga mësuesit shqiptarë, për arsye se nuk e kanë atë formim, përvojë, as kushte pune dhe as paga. Përveç problemeve të modelit, Shqipëria ka mungesë të theksuar të financimeve në arsim në raport me PBB-në e vendit. Nga Prodhimi i Përgjithshëm, ndahet gjithnjë e më pak për arsimin.

Shqipëria financonte më shumë se 4-5% të PBB së saj para viteve 1990 për sektorin e arsimit. Ky nivel ishte i krahasueshëm me financimet që edhe vendet e tjera të OECD-së jepnin në atë kohë. Por gjatë viteve të tranzicionit, sektori është financuar më pak se 3% të PBB-së, nivel gati 40% më i ulët se financimet që vendet e zhvilluara kanë dhënë në këtë periudhë dhe 20% më pak se financimet që japin vendet e rajonit. Më 2018, sektori i arsimit u financua nga të gjitha burimet dhe tarifat në 3.1% të PBB, teksa pritet që financimi të jetë në të njëjtin nivel edhe më 2018.

 

4% nxënës më pak në arsimin 9-vjeçar këtë vit

Sipas të dhënave nga Ministria e Arsimit, në arsimin 9-vjeçar pritet të vijojnë studimet këtë vit të ri shkollor 306 mijë nxënës. Numri fëmijëve në këtë cikël është 13 mijë më pak se në vitin shkollor 2018-2019. Në raport me vitin 2011, kur u bë censi i fundit, u ulën në shkolla 114 mijë nxënës më pak. Në harkun e 8 viteve, numri i nxënësve në ciklin 9-vjeçar është reduktuar me 27%. Ritmet e rënies pritet të jenë drastike. Ministria e Arsimit pret që në vitin 2022, numri i nxënësve në arsimin 9-vjeçar të arrijë në 273 mijë, ose 9.7% më pak se në vitin 2019.

Përveç rënies natyrore të popullsisë, arsimi shqiptar po vuan nga braktisja e shkollës për arsye emigrimi. Mijëra të rinj nën moshën 18 vjeç, një kontingjent për arsimin e mesëm fillor, zgjedhin emigrimin në të shumtën e rasteve me familjet e tyre. Prej 2010-s, janë larguar mesatarisht nga vendi 15,000 të mitur drejt Bashkimit Europian çdo vit, sipas të dhënave të Eurostat për lejet e qëndrimit, për herë të parë të dhëna nga vendet e Bashkimit Europian, të ndara sipas grupmoshës, sipas të dhënave të Eurostat, të përpunuara nga “Monitor”.

Viti 2018 shënoi sërish rritje në numrin e të miturve që ishin pajisur me leje qëndrimi në një nga vendet e BE-së. Gjatë vitit që lamë pas u pajisën me leje qëndrimi për herë të parë rreth 17,279 të mitur nën 19 vjeç, me një rritje prej 6% në krahasim me një vit më parë. Shifrat janë më të larta se kaq, duke marrë parasysh që Eurostat nuk ka publikuar të dhënat për lejet e para të qëndrimit të lëshuara nga Gjermania.

Emigracioni shihet të jetë një ndër shkaktarët kryesorë të rënies së nxënësve në shkolla. Eksperti Mehmeti thotë se “duket qartësisht që prej 2014 e në vijim është ulur në mënyrë drastike numri i nxënësve për shkak emigrimit dhe migrimit të brendshëm. Sipas tij, MASR dhe qeveria, nuk e ka analizuar këtë situatë dhe për pasojë, nuk janë gati të japin edhe zgjidhjet. Braktisja e arsimit të detyruar, ndodh më së shumti për arsye ekonomike dhe sociale dhe për mungesë të shpresës se ky vend mund të bëhet”.

 

 

Arsimi i nënfinancuar, larg objektivit

Shqipëria financonte më shumë se 4-5% të PBB së saj para viteve 1990 për sektorin e arsimit. Ky nivel ishte i krahasueshëm me financimet që edhe vendet e tjera të OECD-së jepnin në atë kohë. Por gjatë viteve të tranzicionit, financimet për arsimin janë përkeqësuar pasi akordohen rreth 3% të PBB-së, nivel gati 40% më i ulët se financimet që vendet e zhvilluara kanë dhënë në këtë periudhë dhe 20% më pak se financimet që japin vendet e rajonit.
Më 2019, sektori i arsimit mori financime 57 miliardë lekë, ose sa 3.2% e PBB. Sipas Ministrisë së Arsimit, mësohet se 0,2% e PBB financohet nga pagesat e familjarëve nëpërmjet tarifave direkte në arsimin e lartë.

Sipas një analize të fundit të United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO), Shqipëria vijon të ketë financim të ulët për arsimin në raport me PBB në raport me vendet e tjera të kontinentit. Historikisht, në Shqipëri, shpenzimet e qeverisë për arsimin kanë qenë të ulëta, dhe gjatë 15 viteve të fundit mbeten kryesisht rreth 3% të Prodhimit të Përgjithshëm Bruto (PPB). Në 2007-n, një vit përpara krizës ekonomike financiare dhe recesionit ekonomik, përqindja përkatëse mezi arriti në 3.2%. Pas krizës, financimet për arsimin kanë qenë sistematikisht poshtë 3% të PBB-së.

Eksperti Mehmeti thotë se, financimi i pamjaftueshëm i arsimit ndikon negativisht cilësinë e shkollimit, sidomos shtresat e pavaforizuara të popullsisë. Në vend që hendeku i financimeve në arsim të plotësohet, qeveria ka planifikuar të kundërtën, fondet do të ulen më tej gjatë tre viteve në vijim, sipas projektimeve në buxhetin afatmesëm 2020-2022 të Ministrisë së Arsimit.

Të dhënat e fundit të INSTAT, për matjen e nivelit të jetesës, treguan se pesha e shpenzimeve për arsim arriti në një nivel rekord, prej 4.4% të totalit të konsumit më 2016, nga 1.7% që ishte një dekadë më parë. Të dhënat krahasuese nga anketat e buxhetit të familjeve të vendeve të rajonit dhe Eurostat, të përpunuara nga “Monitor”, tregojnë se familjet shqiptare kanë peshën më të lartë të shpenzimeve për arsim nga vendet e rajonit dhe ato të Bashkimit Europian. Mesatarja e Bashkimit Europian është 2.1%, ndërsa një familjeje në rajon i kushton shumë më pak (në termin relativ ndaj shpenzimeve totale) që të shkollojë fëmijën. Serbia, Maqedonia, Bosnjë-Hercegovina e kanë këtë raport midis 0.6-0.7%, ndërsa në Kroaci arrin në 1.1%.

 

 

Sektori publik i arsimit tkurret me 40% nga viti 1990

Sektori i arsimit është reduktuar gati me më shumë me 40% që nga viti 1990 si në numrin e nxënësve, mësuesve dhe shkollave. Sipas të dhënave të INSTAT, numri i nxënësve në arsimin 9-vjeçar dhe të mesëm në 2019-n ishte 38% më i ulët se në vitin 1992. Numri i nxënësve në këtë vit shkollor është 260 mijë më i ulët se në vitin 1992. Ndërsa numri i shkollave ka rënë me gati 60%. Nga 2200 shkolla në vitin 1992, këtë vit nuk numërohen më shumë se 1000 të tilla.

Rënia e numrit të nxënësve është shoqëruar edhe me tkurrje të trupës arsimore. Në vitin 1991, numëroheshin 43700 mësues në të gjithë vendin, ndërsa në fillim të këtij viti, numri i tyre ishte 31 mijë, me rënie 23% që nga viti i parë i tranzicionit. Afërisht 150 shkolla u mbyllën vitin e kaluar dhe dhjetëra të tjera pritet të mos kenë aktivitet këtë vit, pasi numri i nxënësve po bie në mënyrë drastike në disa qarqe të vendit.

Numri i klasave është reduktuar më tej. Nga 37 mijë klasa që ishin në fillim të viteve 1990, aktualisht janë rreth 10 mijë. Numri i tyre është reduktuar me 70% gjatë 28 viteve. Ulja e numrit të nxënësve ka sjellë dhe një rënie të raportit nxënës për mësues, në 17.8 në vitin akademik 2017/2018, nga 19.1 në vitin akademik 2013/2017, për ciklin 9-vjeçar, sipas INSTAT. Ndërsa gjatë periudhës 2019-2022, raporti nxënës për mësues do të shkojë në 13 këtë vit dhe 11.7 nxënës për mësues në vitin 2021, sipas të dhënave nga Ministria e Arsimit.

 

 

Modeli i deformuar

Veç dobësive në infrastrukturë dhe financime, modeli arsimor që kemi zgjedhur të ndjekim, ai i Finlandës, që është më efikasi në Europë, nuk ka arritur të jetë funksional në kushtet e Shqipërisë. Finlanda arriti në 2015-n në vendin e dytë në botë për njohuritë e larta që 15-vjeçarët atje kanë për shkencat, matematikën dhe të lexuarit, sipas Programit për Vlerësimin e Studentëve Ndërkombëtarë (PISA). Ndërsa Shqipëria u rendit shumë poshtë mesatares në rang botëror, duke u krahasuar me vende të Azisë dhe Afrikës, edhe pse vitet e fundit ka bërë përmirësime. Por çfarë ka bërë Finlanda që është prijësi i arsimit në Europë?

Në Finlandë, shkollat e larta të mësuesisë përzgjedhin 10 përqindëshin më të mirë të gjimnazistëve dhe kurrikulat e kanë të kombinuar në mënyrë të përsosur praktikën me teorinë. Teksa Shqipëria ëndërron Finlandën, për 28 vite rresht që kur ka rënë sistemi komunist, degët e mësuesisë ndiqen nga 20% më i dobët i studentëve. Lëndët e mësuesisë ishin aq pak të zgjedhura sa prej vitesh degët e matematikës, biokimisë, jo vetëm që kanë thithur gjimnazistët e 10% më të ulët, duke u degdisur shpesh me kuota bosh. Për më shumë se dy dekada, Shqipëria i ka vënë “minat” shkollave të larta të mësuesisë, duke e lënë vendin pa asnjë zgjidhje në drejtim të përmirësimit të cilësisë së mësimdhënies.

Në një vlerësimin që UNESCO i bëri sistemit arsimor në vend vitin e kaluar, rekomandoi se Shqipëria duhet të përdorë më mirë procedurat e emërimit të mësuesve, për të trajtuar pabarazitë në sistemin arsimor. Analiza e rezultateve të PISA tregoi se nxënësit shqiptarë në zonat rurale kishin më pak të ngjarë të kishin mësues që përdornin praktika të efektshme të mësimdhënie. UNESCO i ka kërkuar Shqipërisë që punojë për të siguruar numrin e nevojshëm dhe shpërndarjen e duhur të mësuesve, për të trajtuar çdo pabarazi në sistemin e arsimit. UNESCO paralajmëron se nuk ka zgjidhje të thjeshtë për këtë problem.

 

 

Prindërit “refuzojnë” librat falas për filloren

Prindërit po refuzojnë në masë marrjen e librave falas për fëmijët e arsimit fillor nga klasa e parë në të katërtën, për arsyen e thjeshtë se janë të papërdorshëm. Te shkollat “Lidhja e Prizrenit”, “Servete Maçi” dhe “Fan Noli”, por edhe në të gjitha shkollat e kryeqytetit, mësohet se vetëm një përqindje e vogël e prindërve i kanë marrë librat e përdorur falas për fëmijët, as 10% e tyre. Arsyet pse refuzohen nuk lidhen me anën ekonomike, por me faktin se librat e vjetër nuk janë të përdorshëm.

Valmira, e cila ka dy fëmijë në arsimin fillor, në klasën e parë dhe të katërt, e papunë dhe në shtëpi me qira pohoi se i kishte refuzuar librat falas. Edhe pse në vështirësi ekonomike, ajo nuk ka dëshirë të veçojë fëmijët e saj nga shokët, pasi e gjithë klasa kanë blerë libra të rinj. Në librat e vjetër janë gjurmët e shënimeve të mbetura. Në shumicën e librave shihen zgjidhjet e ushtrimeve, të cilat në rast se nxënësi i merr gati dhe nëse janë gabim do të penalizohet, pasi thjesht do të priret të kopjojë.

Mësuesit e ciklit fillor, të cilët po shpërndajnë librat, në kushtet e anonimatit, e konsideruan absurditet politikën e kalimit të librave nga një brez të tjetri falas për shumë arsye. Së pari, nxënësit u mbingarkuan dhe u stresuan në fund të vitit shkollor, duke fshirë me qindra faqe. Por më kryesorja duke përdorur librat e një viti më parë nuk ka mundësi të bëhen përmirësime në kurrikulë edhe për gabimet njerëzore që janë bërë gjatë procesit të botimit në vitin e kaluar.

Librat falas rezultuan një tjetër nismë me shumë kosto për prindërit dhe mësuesit, duke i shërbyer më shumë imazhit të qeverisë. Qindra komisione në të gjithë vendin u ngritën për të inventarizuar librat e vjetër dhe mijëra orë pune të papaguara ndaj mësuesve, të cilët duhet të vlerësonin një për një librat. Në fund vetëm sa u krijuan shpenzime të shumëfishta duke ngarkuar prindër dhe mësues me punë boshe, pasi prindërit e fëmijëve në fillor janë drejtuar masivisht drejt blerjes së librave të rinj.

 

 

Shkollat shqiptare, jashtë kohe

Një projekt i hershëm i qeverisë për të ofruar mësimin dixhital në shkolla nëpërmjet tablet-ëve dhe shpjegime online ka dështuar, duke e lënë shkollën shqiptare tërësisht jashtë zhvillimeve të kohës ku teknologjia po udhëheq të gjitha fushat e dijes dhe tregjet e punës. Aktualisht asnjë shkollë publike e Shqipërisë nuk i përdor kompjuterët dhe tablet-ët për qëllime mësimore.

Gjithashtu, në disa shkolla në kryeqytet vitin e kaluar dështoi një projekt pilot për të ofruar shpjegimin e programit mësimor online dhe gjithashtu përvetësimin e kurrikulës nga tableti. Mësuesit e shkollës “Fan Noli”, të përzgjedhur për këtë projekt, pohuan se dështimi erdhi për shkak të mungesës materiale, pasi u kërkohej prindërve që të kompletonin me kompjuter dhe internet fëmijët për mësimin online. Kjo ishte e pamundur të plotësohej, për shkak të anës ekonomike të prindërve, duke çuar në dështimin e kësaj politike.

Nga ana tjetër, Ministria e Arsimit, në programin e zhvillimit 2020-2022 synon që të sigurohen një kompjuter për çdo dy nxënës në çdo shkollë, për lëndët e përgjithshme të ketë jo më pak se një laborator demonstrativ kimie, fizike e biologjie për shkolle; Pasurimi i bibliotekave shkollore. Kjo kërkesë, e drejtuar në Ministrinë e Financave, ka pak gjasa të zbatohet, pasi sipas programimit të detajuar për këtë qëllim nuk ka fonde t’i përballojë këto kosto. Edhe ato pak shkolla që kanë laboratorë me kompjuter nuk përdoren, pasi ose janë prishur dhe shkollat nuk i përballojnë dot kostot e riparimit të tyre. Madje ka dështuar edhe projekti “online education” që u prezantua katër vite në parë, ku do të eksperimentohej mësimi online për disa shkolla në Tiranë.

Klasat dixhitale nuk kanë mundur të funksionojnë për arsye që lidhen me mungesën e kapaciteteve të mësuesve për të përballuar këtë eksperiment.
Të dhënat nga Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal tregojnë se vetëm 4.8% e shkollave në Shqipëri kishin internet në vitin 2018, ndërsa në rajon kjo përqindje është shumë e lartë. Në Malin e Zi, 100% e shkollave kanë internet, ndërsa në Serbi, 99.2% e shkollave.

Vendet e tjera të rajonit, të përfshira në bllokun e zgjerimit të BE, Bosnja, Maqedonia dhe Kosova kanë internet në shkollat publike në 25.7, 88.4 dhe 88% përkatësisht. Por për shumicën e shkollave në vend, ku mungon ende infrastruktura bazë si ngrohja dhe pajisjet e tjera, interneti mbetet ende luks. Ka më shumë se një dekadë kur u mor nisma për të pajisur shkollat me internet, por kjo nuk është mundësuar as për shkollat e Tiranës.

Në fund të vitit 2013, Ministria e Arsimit e kohës njoftoi se do të shpërndahej tablet në 100 e shkolla për të mësuar në internet, shumica e të cilave u dhuruan nga kompanitë Infosoft dhe Microsoft. Projekti u pilotua në disa shkolla në Tiranë, por përdorimi i tabletë-ve ka zgjatur vetëm pak ditë. Shqipëria vijon të ushtrojë mësimdhënien sipas metodave tradicionale dhe duke mbetur larg metodave bashkëkohore të arsimit.
Shkolla shqiptare, edhe në këtë aspekt, ka mbetur prapa zhvillimeve shoqërore reale, pasi interneti dhe teknologjia tashmë janë bërë pjesë e pandashme e përditshmërisë. Tregu i punës, përveç aftësive tradicionale në fusha të caktuara, kërkon edhe njohuri të larta në teknologji.

 

 

Katër objektivat e qeverisë për 2020-2022 për arsimin bazë

Ministria e Arsimit, në një relacion të posaçëm për Ministrinë e Financave, renditi katër objektivat bazë për zhvillimin dhe përmirësimin në arsimin bazë, që përfshin parashkollorin dhe atë 9-vjeçar. Objektivi i parë synon rritje të aksesit të fëmijëve në arsimin parashkollor me 86%, ndjekjen e arsimit bazë (nga 100% e moshës 6-16), si dhe përfshirjen me përparësi të grupeve vulnerabël. Rritja e treguesit të regjistrimit me 10-15% ose 350-500 fëmijë për nxënësit romë dhe egjiptianë, 10% për nxënësit me aftësi të kufizuara.

Reformimi i arsimit parashkollor dhe bazë, përmes miratimit të kornizës së re kurrikulare dhe programeve për çdo grupmoshë për arsimin parashkollor, bazë, trajnimit të përvitshëm të mësuesve / edukatorëve dhe punonjësve të shërbimit psikosocial (150 psikologë dhe 150 punonjës socialë) dhe pajisja me materiale didaktike të kopshteve dhe shkollave.

Objektiv i dytë synon zbatimin e kurrikulës së re në klasa 1-5 dhe klasa 6-9, përgatitjen e 25 programeve kualifikues, 12 module trajnimi, 40 teste trajnuese për kurrikulën e re. Synohet trajnimi i 12.000 mësuesve nga klasa e 4 te klasa e 9 (ose trajnimi 25% i mësuesve të Arsimit Bazë) për kurrikulën e re, përfshirë edhe 40 mësues të pakicave kombëtare, si dhe 200 mësues ndihmës për fëmijët me aftësi të kufizuara dhe trajnimi i 80 mësuesve të diasporës në seminarin mbarëkombëtar për mësuesit e diasporës.

Objektiv i tretë ka për qëllim zhvillimin e reformës së teksteve shkollore, përmirësimin e cilësisë së teksteve shkollore, si dhe kompensimin e çmimit të teksteve shkollore nga klasa I-IX, në masën 100% fëmijëve që vijnë nga familje të cilat trajtohen me ndihmë ekonomike dhe pagesë papunësie, fëmijëve që gëzojnë statusin ligjor të jetimit, fëmijëve që gëzojnë statusin e të verbrit, fëmijëve të pakicave kombëtare, për nxënësit romë, egjiptianë, fëmijëve të familjeve të emigrantëve që jetojnë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë, fëmijët që vijnë nga familje të cilat trajtohen me ndihmë ekonomike dhe pagesë papunësie; fëmijë të familjeve që kanë në përbërjen e tyre anëtarë me aftësi të kufizuar, fëmijë që vijnë nga familje ku kryefamiljari përfiton pension pleqërie shteti dhe kanë fëmijë në ngarkim, të cilët janë pa të ardhura; familje në nevojë, viktimave të trafikimit, si dhe dhënia falas e teksteve shkollore të fëmijëve që ndjekin studimet në klasën parë deri në klasën pestë.

Objektivi i katërt lidhet me sigurimin e transportit të nxënësve për ndjekjen e arsimit parashkollor dhe bazë që mësojnë në një distancë prej më shumë se 2 km nga vendbanimi i përhershëm i tyre, si dhe mësuesve që punojnë e banojnë më shumë se rreth 5 kilometra nga vendbanimi i tyre dhe mbulimi 100% i shpenzimeve të transporti me fonde të buxhetit. Fondet e parashikuara, për periudhën 2020-2022, për këtë program arrijnë në 23.3 miliardë lekë në vitin 2020, në 23.4 miliardë në vitin 2021 dhe në vitin 2022 në 23.4 miliardë lekë. Rritja mesatare vjetore e parashikuar në vitin 2020-2022 arrin në 5.5% në 0.2% në vitin 2022.

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

Arsimi i lartë, një reflektim mbi financimin e tij

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png

PROF. DR. ENGJËLL PERE Engjell=PEre

Pa dyshim, një nga ngjarjet më të veçanta në jetën social-politike të vendit në fund të vitit 2018, ishte protesta e studentëve për plotësimin e një sërë kërkesave ekonomike, të cilat në fakt nuk kishin të bënin vetëm me studentët në protestë, por me të gjithë sistemin e arsimit tonë të lartë. Kjo ngjarje, në fund të fundit, sintetizoi një gjë: pavarësisht nga sa kishte promovuar politika prej vitesh, arsimi i lartë te ne ishte lënë realisht në harresë, ishte bërë shumë pak për të, madje relativisht duke marrë parasysh kërkesat krejtësisht normale në rritje të shoqërisë, gapi i plotësimit të tyre ishte rritur. Nën presionin e protestës studentore të dhjetorit 2018, ky realitet në arsimin e lartë, ndryshe nga fusha të tjera të jetës ekonomiko-shoqërore të vendit, në një mënyrë apo në një tjetër u evidentua jo vetëm nga opozita politike, por edhe vetë nga maxhoranca e Kryeministri, duke kërkuar edhe të ashtuquajturin “pakt për Universitetin”. Mjaft domethënëse ishte edhe fakti, se, pikërisht këtu, sapo ishte kryer një reformë dhe ishte miratuar një ligj i ri për arsimin e lartë.

Në raport me të gjithë periudhën e tranzicionit pas viteve ’90, minimalisht mund të thuhet se sot arsimi ynë i lartë nuk ndodhet në një situatë të kënaqshme, përkundrazi, problemet që ngriti fundi i vitit të kaluar janë mjaft domethënëse. Çfarë dhe si duhet bërë ndryshe? Edhe kjo është gjithashtu vështirë të argumentohet. Arsyeja është fakti se shumë nga shkaqet e situatës së sotme në arsimin e lartë dalin përtej sferës së “ngushtë” të tij e përtej një ligji specifik, por ato lidhen me mjaft faktorë ekonomikë, socialë, demografikë e politikë.

Politika e “numrave”, përtej mundësive reale që ofron infrastruktura, burimet njerëzore, por edhe nevojave reale të shoqërisë sonë, ka qenë pa dyshim ndër faktorët kryesorë që ka përcaktuar edhe gjendjen në të cilën ndodhet sot arsimi i lartë. Dhe duhet theksuar se kjo politikë numrash e kuotash i ka interesuar jo vetëm klasës politike, por edhe shoqërisë, e cila pavarësisht nga vlerësimet kritike për sistemin arsimor, nuk ka “lejuar” asnjë reflektim në këtë drejtim. Sigurimi i së drejtës për të ndjekur arsimin e lartë përbën sigurisht një objektiv të cilin shoqëria duhet t’ia sigurojë çdo të riu në një sistem demokratik. Por, realizimi i këtij objektivi nuk mund të bëhet thjesht me rritjen e numrit të të drejtave të studimit, apo me licencimin e universiteteve të reja, por ai kërkon një rritje graduale dhe duke u argumentuar domosdoshmërisht si me investimet në infrastrukturë, me përgatitjen në kohë të burimeve njerëzore etj., ashtu edhe me nevojat për punësim sipas profesioneve të veçanta. Si paraqitet situata sot te ne?

Është plotësisht e vërtetë që vendi ynë, në raport me vendet e tjera, trashëgoi nga periudha e moniste një nivel të ulët të popullsisë me arsim të lartë në raport me popullsinë gjithsej. Rreth 7% ishte ky raport në vitin 1990; në fakt edhe aktualisht ky raport vazhdon të mbetet i ulët, rreth 17%, ndërkohë kur për Malin e Zi është 21%, Maqedoninë e Veriut 18%, ndërsa mesatarja e vendeve të Bashkimit Europian është rreth 27%. Në dukje mund të krijohet përshtypja se rritja e kuotave të studimit, është rruga që duhet ndjekur për të kapërcyer prapambetjen e trashëguar: Por realisht, duke qenë se fjala është për një investim specifik, sikurse është ai i kapitalit human, mangësitë e trashëguara në arsimin e lartë janë ndoshta më të vështirat dhe të fundit për t’u tejkaluar, ato kërkojnë kohë, burime financiare dhe njerëzore, e në tërësi një rritje të qenësishme ekonomike.

Në SCCAlbania ne kemi specialistët e duhur për përgatitje në Mininaturë, Maturë dhe Universitet!
📚📖👩‍💻👨‍💻
Eja dhe mëso më tepër mbi programin dhe specialistët tanë!
Kontakt: 0692744472
Mail: sccalbania@gmail.com

Po cili është realiteti? Si rezultat i politikave “ekspansive” të ndjekura në arsimin e lartë nga rreth 28 mijë studentë, që kishte vendi në vitin 1994, ky numër në vitin 2014 arriti nivelin maksimal në rreth 173 mijë, ose 6 herë më shumë. Megjithëse në vitet në vazhdim, numri i studentëve ka pësuar rënie, (kryesisht si rezultat i ndryshimeve demografike), përsëri jemi në një situatë mjaft larg normalitetit. Fakti është që përqindja e numrit të studentëve në raport me popullsinë e moshës 20-24 vjeç në vendin tonë është rreth 68-70%, (nga rreth 22% që ka qenë ky tregues në vitin 2004), ose ndryshe sot rreth 7 maturantë në 10 ndjekin shkollën e lartë. Ndërkohë, në vendet europiane, përqindja e popullsisë e moshës 20-24 vjeç, e cila ndjek studimet luhatet nga 46% në 9%, të numrit total të popullsisë së kësaj moshe (përkatësisht, Sllovenia dhe Luksemburgu).

Nga ana tjetër, pak është bërë për të argumentuar financiarisht këtë rritje. Shpenzimet publike për arsimin e lartë zënë prej vitesh rreth 0.7 – 0.8% të prodhimit të brendshëm bruto, ose vetëm 2.4 – 2.6% të shpenzimeve të buxhetit për arsimin në tërësi. Këtu duhet theksuar se këto shifra në vetvete nuk janë “problematike” apo të ulëta, në fakt ato janë relativisht të krahasueshme edhe me mjaft vende të tjera Europiane. Në Itali, për shembull, shpenzimet për arsimin e lartë kapin po ashtu rreth 0.7 – 0.8% të PBB, në Hungarinë 1.3% etj. Problemi është se këta tregues te ne kanë qenë të tillë prej kohësh, ndërsa rritja e vrullshme e numrit të studentëve ka sjellë që shpenzimet për student të reduktohen mjaft. Kështu, numri i studentëve për 100 mijë banorë është rritur nga rreth 2.300 në vitin 2004 në rreth 6.000 studentë në vitet 2013-2015, megjithëse duke rënë në vitet pasuese në rreth 5.000. Si rezultat, sot, te ne, nga buxheti i shtetit shpenzohen rreth 80 milionë euro për arsimin e lartë, afërsisht 500– 550 euro/student, ndërsa vlerësohet se rreth 40 milionë euro shpenzojnë studentët në arsimin privat, (afërsisht 1200 euro/student). Ndërkohë, kur vendet për të cilat folëm më sipër, megjithëse me një strukturë të ngjashme të shpenzimeve publike për arsimin e lartë, kanë shpenzime shumë më të konsiderueshme për student: sektori publik në Itali shpenzon rreth 7 mijë euro për student, ndërsa Hungaria rreth 2.7 mijë euro. Nga ana tjetër, duhet theksuar se edhe pretendimi i dëgjuar në ndonjë rast për rritjen e buxhetit të arsimit të lartë deri në 5% të PBB, është në fakt një kërkesë jashtë çdo racionaliteti. Përvoja edhe në vendet më të zhvilluara tregon se kjo përqindje nuk mund të shkojë më shumë se 1.5 – 2.0% të PBB -së dhe fjala është këtu për vende të tilla si Anglia apo Danimarka me subvencionime të qenësishme për arsimin e lartë.

Këto indikatorë tregojnë një gjë: rritja e numrit të studentëve, megjithëse mjaft e dëshiruar, është larg burimeve financiare të nevojshme. Më tej, jo thjeshtë ana financiare, por edhe mbështetja e këtij zhvillimi me burime njerëzore, në mjaft raste mund të lërë për të dëshiruar, dhe madje departamente në degë të caktuara sot mund ta kenë të vështirë të përmbushin qoftë edhe kriteret minimale ligjore për stafet e tyre akademike.

Politika e “numrave” ka edhe anën tjetër të saj dhe ndoshta kjo madje është më e rëndësishmja. A ka ekonomia jonë nevojë për një numër të tillë profesionistësh me arsim të lartë sa janë edhe kuotat e ofruara në universitetet tona? Sigurisht, në sistemin e lirisë së tregut secili është i lirë të zgjedhë të ardhmen e tij. Por le të mendojmë thjeshtë: nëse 68 -70% e maturantëve i drejtohen universitetit, kjo do të thotë se pas 4-5 vitesh, afërsisht po kaq do të jetë përqindja e grupmoshës përkatëse, e cila do të kërkojë të punësohet në vende pune që kërkojnë arsim të lartë, pra mjekë, jurist, ekonomistë, inxhinierë, agronomë, etj.. A duket kjo si diçka jo reale? Pra që në fazën e parashikimit të kuotave dhe regjistrimeve në arsimin e lartë, ne parashikojmë edhe se një pjesë e konsiderueshme e të rinjve do të mbetën të pa punë, ose së paku do të punësohen në një vend pune jashtë profilit të studimeve të kryera.

E gjithë kjo tablo krijon përshtypjen se duke filluar nga Qeveria, si dhe institucionet e tjera të arsimit të lartë, duhet të rishikojnë politikat e tyre në lidhje me kuotat e pranimeve në arsimin e lartë, si dhe duke rritur gradualisht financimin ndaj tij. Në fakt, në opinioni personal është se Qeveria fatkeqësisht e ka të vështirë të tërhiqet nga politika disavjeçare populiste e kuotave të pranimeve në arsimin e lartë; duket sikur shoqëria jonë do të pëlqente më shumë të shpresonte, sesa të pranonte një realitet ndryshe. Atëherë pikërisht mendoj se këtu duhet bërë shumë më tepër, në veçanti në kuadër të të gjithë vendit ne duhet të bëjmë më të qarta dhe transparente se sa do të jenë nevojat tona reale për t’u arsimuar pas 4, 5 ose 6 vitesh, sa do të kemi nevojë për ekonomistë, jurist, mjekë, agronomë, zooteknikë etj. Në këtë këndvështrim duhet thënë se realisht, e vetmja politikë e marrë është ajo e zhvillimit të arsimit profesional nëpërmjet kolegjeve profesionale 2-vjeçare, si dhe masa administrative për rritjen e notës mesatare për pranime në universitete (duke frenuar disi regjistrimet).

Po ligji për arsimin e lartë, a ka vend këtu? Megjithëse si ligj ai nuk mund të përcaktojë shifra apo kuota, mendoj se një mënyrë apo në një tjetër: po. Në fakt duhet thënë se ligji aktual i arsimit të lartë, midis të tjerave, u ofrua në publik si një ligj që synonte të tërhiqte burime financimi në arsim e lartë nga individi privat. Gjithsesi, faktet treguan se kjo frymë nuk u pranua nga grupet e interesit – masa e madhe studentore – dhe si rezultat, qeveria u tërhoq.

Në kontekstin e këtij opinioni, i cili mund të jetë shumë më i gjerë dhe i diskutueshëm, mund të reflektohet edhe rreth disa fakteve interesante të një artikulli të botuar pak ditë më parë në revistën e njohur “The Economist”. Artikulli titullohej “Në kërkim të studentëve: Fituesit dhe humbësit e Universitetit të madh të Anglisë falas për të gjithë” (“Searching for students: The winners and losers of England’s great university free-forall”). Midis të tjerave, artikulli trajtonte edhe faktin se numri i studentëve në universitetet angleze është rritur, madje pritet që kjo rritje të vazhdojë. Njësoj si te ne, por në një mënyrë krejt tjetër. Rritja e numrit në artikull argumentohej me ligjin e arsimit të lartë në Angli të vitit 2017. Ky ligj vendos një kufi maksimal për tarifën e regjistrimit në universitetet publike, 9.250 £, dhe njëkohësisht i njeh të drejtën çdo studenti të marrë kredi për financimin e studimeve, të cilën është i detyruar ta shlyejë vetëm nëse arrin të marrë 25.725 £ në vit. Kjo diferencë përbën padyshim një suport të konsiderueshëm financimi, jo thjesht për studentin, por realisht për universitetin.

*Autori është pedagog në KU “Luarasi”

Bëjeni Share që të informoni shokët: Share-512.png